Głos Weterana i Rezerwisty

Aktualności

WOJSKOWI BUDOWLANI I WOJSKOWE BUDOWNICTWO

Działania modernizacyjne - reorganizacyjne w Wojsku Polskim, rozpoczęte w pierwszych latach 90-tych XX wieku objęły w pierwszym rzędzie służby zwane wówczas kwatermistrzowskimi, a obecnie logistycznymi. W ramach tych służb, jedną z liczniejszych w stanach osobowych była Służba Zakwaterowania i Budownictwa i ta właśnie została najwcześniej i w najszerszym zakresie poddana działaniom reorganizacyjnym - czytaj likwidacyjnym.

W latach 1960-1990 z uwagi na rozwój struktur i powstawanie nowych rodzajów wojsk i uzbrojenia (jednostki obrony powietrznej kraju, uzbrojenie rakietowe) wzrosło znacznie zapotrzebowanie na budownictwo wojskowe, zdolne, zgodnie z wymogami technicznymi i kryteriami tajemnicy wojskowej wznosić nowe obiekty i modernizować istniejące. W ramach Głównego Kwatermistrzostwa WP została powołana obok istniejącej Służby Kwaterunkowo - Budowlanej WP, Służba Inżynieryjno - Budowlana

o charakterze wyłącznie wykonawczym, niezależna od państwowych struktur przemysłu budowlanego, podległa bezpośrednio Głównemu Kwatermistrzowi WP - Wiceministrowi Obrony Narodowej. Służba ta w latach 70 i 80 XX wieku dysponowała 12-toma pułkami Inżynieryjno - Budowlanymi i 10-cioma Wojskowymi Zakładami Remontowo - Budowlanymi, których łączna moc wykonawcza porównywana była do mocy około czterech Zjednoczeń Budownictwa Ogólnego w Resorcie Ministerstwa Budownictwa. Liczebność osobowa tych organów to około 25 tysięcy personelu technicznego, wykonawczego i administracyjno - ekonomicznego. Uwarunkowania podyktowane wymogami tajemnicy państwowej i wojskowej w odniesieniu do realizowanych obiektów i robót wymagały aby personel techniczny i wykonawczy organów zarządzających tymi jednostkami i tymi zakładami, jak również tych jednostek i zakładów był „mundurowy „..Kadra dowódczo - techniczna tych organów i jednostek to oficerowie pozyskiwani w początkowych latach z rynku cywilnego, w ramach tzw. dwuletniej służby okresowej a później począwszy od 1964 roku to absolwenci Wojskowej Akademii Technicznej, która w 1959 roku rozpoczęła szkolenie inżynierów i magistrów-inżynierów budownictwa wojskowego. Organa te w tych trzydziestu latach tj. głównie w latach 1960-1980 wybudowały w Wojsku Polskim szereg nowych obiektów, głównie dla potrzeb Wojsk Obrony Powietrznej Kraju (lotniczych i rakietowych), Wojsk Lotniczych i Pancernych (hangary, garaże, warsztaty obsługowo - naprawcze), dla Służby Zdrowia WP (szpitale, sanatoria, ośrodki wypoczynkowe) dla Wyższego Szkolnictwa Wojskowego (WAM, WAT, WOSLot., WOSWZmech. i inne), oraz zmodernizowały pod względem funkcjonalnym i medialnym (ogrzewanie, instalacje wod-kan.) w zasadzie wszystkie istniejące kompleksy wojskowe - kubaturowe i poligonowe. Dzisiaj z służby tej to jest z byłej Służby Zakwaterowania i Budownictwa WP, obejmującej swym działaniem całokształt problematyki prawno - normatywnej, projektowej, eksploatacyjno - administracyjnej i wykonawczej pozostały tylko skromne resztki. Bardzo szczegółowo, powstawanie, rozwój i funkcjonowanie tej służby, ze szczególnym akcentem na materialny dorobek budownictwa w Wojsku Polskim obejmuje ukazana się w ostatnich miesiącach książka pt. „Budownictwo Wojskowe w Polsce w latach 1960-1990” autorstwa pułkownika Mariana Kurzypa, wieloletniego Zastępcy ds. Inwestycyjnych Szefa Służby Zakwaterowania i Budownictwa WP.

W siedmiu zasadniczych rozdziałach obejmujących zagadnienia: organizacyjne, dot. decydentów i wykonawców, zakwaterowania, wyżywienia i higieny wojska, zakwaterowania kadry z rodzinami w garnizonach, budownictwa dla szeregu rodzajów wojsk i służb, budownictwa poligonowego i obronnego, ochrony przyrody, zabytków i dziedzictwa narodowego, książka ta omawia zakres działalności i odpowiedzialności poszczególnych organów i na poszczególnych poziomach byłej Służby Zakwaterowania i Budownictwa WP.

Z funkcjonujących w latach 1960-1990: czterech Okręgowych Szefostw Zakwaterowania i Budownictwa (WOW, SOW, POW, Gan. Stoł.), piętnastu Wojskowych Rejonowych Zarządów Kwaterunkowo - Budowlanych (WRZKB), czterech Terenowych Oddziałów Lotniskowych (TOL), dwunastu Pułków Inżynieryjno- Budowlanych (PIB), dwóch Batalionów Budowy Lotnisk (BBL), dziesięciu Wojskowych Zakładów Remontowo-Budowlanych (WZRB), pozostało łącznie kilkanaście Rejonowych Zarządów Infrastruktury (RZI), dwa Terenowe Oddziały Lotniskowe oraz cztery Wojskowe Zakłady Remontowo-Budowlane (WZRB). Zdecydowana większość kadry technicznej, czyli zwanych powszechnie „wojskowych budowlanych” wykonujących zadania w organach i jednostkach byłej Służby Zakwaterowania i Budownictwa WP, w ciągu 1990-2000 r. znalazła się poza wojskiem, bądź to jako oficerowie w stanie spoczynku, bądź oficerowie rezerwy. Oficerowie ci zrzeszeni obecnie w Związku Żołnierzy WP, tworzą tzw. „Koła Budowlanych” ZŻWP. Dosyć aktywnie koła tej branży funkcjonują na terenie byłego Śląskiego Okręgu Wojskowego, w tym między innymi koło „Budowlanych” ZŻWP we Wrocławiu, w Poznaniu, w Gnieźnie, Opolu, Krotoszynie, Zielonej Górze i Zabrzu. Działalność tych kół obok obowiązków statutowych Związku, aktywnie uwidacznia się w integrowaniu środowiska byłych „wojskowych budowlanych” - niezrzeszonych w różnego rodzaju spotkaniach towarzyskich, wycieczkach, rocznicach małżeńskich i osobistych. Kanwą tych spotkań są w większości wspomnienia z działalności zawodowej w byłych organach i jednostkach Służby Zakwaterowania i Budownictwa.

Zainteresowanych bliżej problematyką funkcjonowania i dorobku byłej Służby Zakwaterowania i Budownictwa WP i zmarginalizowania tej działalności w obecnych strukturach WP odsyłam jednak do książki „Budownictwo Wojskowe w Polsce w latach 1960-1990”, w której znajdujemy w szczególności wszystko co się w tej dziedzinie w Wojsku Polskim działo i kto tą działalnością twórczo i skutecznie kierował.

Marian MORA

« Powrót do listy